Cây nàng hai

0
159

Quê tôi, một xóm nhỏ ở miền Trung, khí hậu nắng ấm nên xung quanh có rất nhiều cây nàng hai. Nàng hai nhỏ nhắn, dễ mọc dễ sống bất cứ nơi nào, từ khu vườn hoang quanh năm thiếu nước tới đống gạch vụn đổ nát hay cái hố sâu, cây đều dễ dàng xanh tốt.

Cây nàng hai, dân gian thường gọi cây ngứa, còn có tên gọi khác là tầm ma là một cây thân thảo, thân thảo đứng không phân nhánh, lá mọc đối nhau. Điều đặc biệt của nàng hai đó là tất cả các các cơ quan của cây đều được bao phủ bởi một số lông tuyến, lớp lông này có chất độc gây đau ngứa. Nói chung, người ta ghét, người ta sợ cây nàng hai, lí do là hễ chạm vào nó là sẽ gây ra những vết đỏ, mẩn ngứa. Chính vì ngứa nên không ai dám động tới, và người ta cũng bẵng quên vẻ dịu dàng xanh mướt, và những bông hoa li ti, trắng xinh của nó.

Còn nhớ, hồi nhỏ tôi được mẹ giao công việc đi hái rau về nấu cháo cho heo. Bê thúng đi tìm rau trai, rau càng cua, rau kẽm… thì lâu đầy lắm, tại trong xóm đâu phải chỉ mẹ tôi mới nuôi heo, đâu phải chỉ tôi mới đi kiếm rau heo. Mấy cái hàng rào và một hai cái vườn hoang nho nhỏ thì đâu đủ rau heo cho một “tiểu đội”. Có cách rồi, tôi lấy túi ni lông, bao hai bàn tay lại, chui vô vườn hoang sau nhà ông Năm cắt nàng hai. Đứa nào nhìn cũng hãi, cái Lèo bảo cắt nàng hai về sao thái, rồi heo ăn nó ngứa mỏ thì sao… mấy đứa cảnh báo dữ nhưng tôi vẫn hái ào, tại lúc đem thúng đi, mẹ đâu có dặn không hái nàng hai, với lại tôi thấy nó mềm èo, xanh mướt thì cũng là rau thôi mà, heo vẫn ăn được đấy thôi. Bụng nghĩ vậy nhưng tôi vẫn lo lo, khi mang thùng rau về giao mẹ nhưng mẹ không la, ngược lại mẹ vui mừng bảo dám hái nàng hai là giỏi, nàng hai rất bổ dưỡng.

Mẹ  bảo, chạm vào nàng hai thì da sẽ mẩn đỏ, ngứa ngáy nhưng nó chỉ là đau, ngứa thoáng qua, không để lại hậu quả gì nghiêm trọng. Chất độc gây ngứa trên nàng hai chỉ là độc tố tức khắc nên khi đun sôi, nhiệt độ sẽ tiêu hủy tính độc đó. Rồi mẹ kể chuyện ngày xưa, khi Phú Yên vỡ đập Đồng Cam, nạn đói kéo dài, khi củ mài củ cáy trên núi không còn để ăn, người dân đã hái nàng hai luộc ăn như rau… Nàng hai cũng có các dưỡng chất như các loại rau khác, đặc biệt là chất sắt. Điều đặc biệt hơn nữa là trừ hạt ra, còn lại, tất cả các bộ phận của cây nàng hai đều có thể làm thuốc chữa bệnh.

Khi biết về những công dụng của cây nàng hai, tôi cứ theo hỏi mẹ vì sao cây lại có tên nàng hai. Mẹ tôi hay kể chuyện cổ tích về các loài cây, con vật nhưng mẹ bảo không biết câu chuyện nào về cây nàng hai. Tôi đưa ra giả thiết chắc tại loài cây này “hiếp đáp” người khác mới có tên gọi nàng hai, nàng hai cũng na ná như “đại ca” vậy. Mẹ bảo không phải, chắc vì cây có rất nhiều công dụng nhưng khó gần nên mới gọi nàng hai. Rồi mẹ nhìn qua chị tôi nói thêm, thế mới thấy “chị Hai” quan trọng như thế nào. Làm lớn thì thường phải “ra oai” nhưng làm lớn thì biết nhiều, giỏi nhiều, cũng như cây nàng hai, chỉ ngứa thôi chứ không độc hại gì, lại có nhiều công năng trong điều trị bệnh đau.

Hồi đó nghe mẹ dạy thì vâng dạ chứ không hiểu rốt ráo đâu. Nhưng giờ thì hiểu rồi cái lí lẽ của mẹ, đời này có nhiều thứ ngó vậy mà không phải vậy.